Na naszym fanpage’u ADHD Sisters pojawił się ważny temat. Coś, o czym w kontekście ADHD mówi się rzadko, a co dotyka niemal każdą z nas: o obezwładniającej intensywności zakochania. Chodzi o ten stan, w którym świat przestaje istnieć, zaniedbujemy własne potrzeby, a myśli o drugiej osobie stają się rodzajem uzależnienia.

Czy to „tylko” romantyczna natura? A może biologia mózgu z ADHD? Sprawdźmy, co na ten temat mówi nauka.

Miłość czy narkotyczny haj?

Każde zakochanie – niezależnie od neurotypu – przypomina chemiczny „haj”. Mózg zalewa koktajl hormonów, w którym główną rolę gra dopamina – neuroprzekaźnik odpowiedzialny za przyjemność, euforię i motywację.

U osób z ADHD ten mechanizm działa jednak na „podkręconych obrotach”. Dlaczego?

1. Nadreaktywność emocjonalna: Wyjściowo czujemy wszystko mocniej. Zakochanie nie jest tu wyjątkiem – to emocjonalny wzmacniacz ustawiony na maksimum.
2. Relacyjny hiperfokus: Tak jak potrafimy zatracić się w nowym hobby, tak samo nasz mózg może „zafixować się” na drugim człowieku. Zapominamy o jedzeniu, pracy i bliskich, bo jedynym źródłem dopaminy staje się obiekt westchnień.

Limerencja – stan obsesyjnego przywiązania

Kiedy zauroczenie wymyka się spod kontroli, możemy mówić o limerencji. Termin ten wprowadziła psycholożka Dorothy Tennov na określenie stanu, który nie jest miłością, choć łatwo go z nią pomylić.

Limerencja charakteryzuje się:

• Intensywnymi, natrętnymi myślami o danej osobie.
• Przytłaczającą potrzebą wzajemności.
• Huśtawką emocjonalną zależną od drobnych gestów drugiej strony.

Badania sugerują, że osoby z ADHD są bardziej podatne na limerencję ze względu na trudności z regulacją dopaminy oraz skłonność do ruminacji (uporczywego powracania myślami do jednego tematu).

Mózg w poszukiwaniu nagrody

Nauka rzuca światło na to, dlaczego tak bardzo pragniemy tego stanu. Badania obrazowe (MRI) wykazują, że u osób z ADHD:

• Centrum nagrody (prążkowie brzuszne) wykazuje osłabioną aktywność – potrzebujemy silniejszych bodźców, by poczuć satysfakcję.
• Obszary pożądania (jądro ogoniaste) bywają hiperaktywne.

To tłumaczy, dlaczego niepewna, zmienna relacja (typ „przyciąganie-odrzucanie”) bywa dla nas bardziej uzależniająca niż stabilny związek. Niepewność potęguje wyrzut dopaminy – mózg „walczy” o nagrodę, której nie jest pewien.

Pułapki: RSD i „Red flagi”

Intensywne zakochanie w ADHD niesie ze sobą dwa duże zagrożenia:

1. Ignorowanie sygnałów ostrzegawczych: Będąc w dopaminowym upojeniu, idealizujemy drugą stronę. Projektujemy nasze wizje i nie widzimy „czerwonych flag”, co może prowadzić do wejścia w toksyczne relacje.
2. Dysforia wrażliwa na odrzucenie (RSD): Coraz częściej w przestrzeni publicznej (np. w Internecie) w kontekście ADHD mówi się o RSD – rejection sensitive dysphoria– specjaliści są podzieleni co do tej koncepcji, część z nich uważa, że jest to użyteczne pojęcie, a inni twierdzą, że nie jest to osobna jednostka diagnostyczna, lecz przejaw ogólnej dysregulacji emocjonalnej lub efekt wcześniejszych traum relacyjnych i niskiej samooceny. Z kolei wiele osób z ADHD potwierdza, że ta koncepcja dobrze opisuje ich doświadczenia.

Co to oznacza w kontekście limerencji u osób z ADHD? Jeśli obiekt uczuć nie zareaguje tak, jak oczekiwałyśmy, ból emocjonalny jest druzgocący. RSD sprawia, że każda drobna zmiana nastroju partnera jest odczytywana jako totalne odrzucenie.

Styl przywiązania a ADHD

U kobiet z ADHD częściej spotyka się lękowy styl przywiązania. Często ma to korzenie w dzieciństwie – jeśli jako dzieci czułyśmy się „niewystarczające” lub niezrozumiane, w dorosłości możemy desperacko szukać akceptacji kosztem własnych granic.

Połączenie lękowego stylu przywiązania, skłonności do hiperfokusu i limerencji to prosta droga do emocjonalnego wycieńczenia. Uzależniamy się od kogoś, kto nie spełnia naszych potrzeb, byle tylko nie poczuć odrzucenia.

Jak odzyskać kontrolę?

Samoświadomość to pierwszy i najważniejszy krok. Jeśli czujesz, że Twoje zakochania zawsze wyglądają jak destrukcyjna burza:

• Obserwuj swoje schematy: Czy te osoby są do siebie podobne? Czy to miłość, czy pogoń za dopaminą?
• Pracuj nad granicami: Ucz się rozpoznawać swoje potrzeby, zanim całkowicie rozpuścisz się w relacji.
• Skorzystaj z pomocy: Terapia i konsultacja z psychiatrą zajmującym się ADHD mogą pomóc w regulacji emocji i zrozumieniu mechanizmów przywiązania.

To, że czujesz mocniej, może być Twoim darem, o ile nauczysz się dbać o swoje bezpieczeństwo emocjonalne. Poznanie swojego mózgu to najlepszy sposób, by następnym razem „zaopiekować się sobą” wcześniej.

Chcesz poznać doświadczenia innych w tym temacie? Zerknij do posta na profilu ADHD Sisters!

---

🔍 Otwórz większą wersję obrazu

Bibliografia

1. Tennov, D. (1979). Love and Limerence: The Experience of Being in Love. New York: Stein and Day.
2. Bradbury, P., et al. (2024). Limerence, hidden obsession, fixation, and rumination. Journal of Police and Criminal Psychology.
3. Volkow, N. D., et al. (2009). Evaluating dopamine reward pathway in ADHD. JAMA.
4. Plichta, M. M., et al. (2009). Neural hyporesponsiveness and hyperresponsiveness during reward processing in adult ADHD. Biological Psychiatry.
5. Storebø, O. J., et al. (2016). Association between insecure attachment and ADHD. Journal of Attention Disorders.
6. Cavicchioli, M., et al. (2022). The role of attachment styles in ADHD: A meta-analytic review. European Journal of Developmental Psychology.